Οι παλιοί μας μουσικοί-Στράτος Αράμπογλου (Ο ΣΤΡΑΤΟΣ)
Η Γεραγώτικη κομπανία του '60. Από αριστερά Στράτος Αράμπογλου μπουζούκι Γιάννης Σεβίλλης "τζαζ", Παντελής Σπάρταλης ακορντεόν, Ντιζέζ άγνωστη, Στρατής Βαμβουκλής κιθάρα. Χαρακτηριστικό της φωτογραφίας το μοναδικό μεγάφωνο και ο φωτισμός με "λουξ". Φωτογραφία Θεοδώρου Α. Πουριάζο-3 Ιουν. 1963. Πολλές φορές όταν ρωτούσα ποιοι ήταν οι παλιοί μας μουσικοί, πάντα μου ανέφεραν για κάποιο «Στράτο», το Στράτο που έπαιζε μπουζούκι και άφησε εποχή και στη Γέρα και γενικώς στη Μυτιλήνη. Αναρωτιόμουν τελικά να ακόμη ένας που δεν πρόλαβα να γνωρίσω ή να ακούσω, γιατί ’λέγαν είχε φύγει για την Αμερική. Όταν (τον Αύγουστο του 2002) είχα μιλήσει με το Γιάννη το Σεβίλλη στο Σκόπελο μου είπε ότι “μεν’ στου πιρβόλ’ ιτ στου κάμπου”. Μετά από πολλές προσπάθειες τον πέτυχα να παίζει με τους φίλους του τάβλι σε ζαχαροπλαστείο στην προκυμαία του Περάματος και έκλεισα μια συνάντηση μαζί του. Ως σήμερα πρέπει να πω δεν έχω ακούσει το παίξιμό του! Ο Στράτος έγινε γνωστός από το ωραίο παίξιμο του μπουζουκιού (κατά την ομολογία πολλών) μέσα από την Γεραγώτικη κομπανία μεταξύ του ’53 και ’63 στην οποία συμμετείχαν ο Γιάννης Σεβίλλης (τραγούδι-κιθάρα-ντραμς), ο Κονδύλλ’ς ο Κωνσταντέλιας (ντραμς), ο Παντελής ο Σπάρταλης (ακορντεόν), ο Γιώργος Ανδρέου (Αηδόν) (βιολί-τραγούδι). Επίσης συμμετείχαν μετέπειτα στο συγκρότημα ο Στρατής ο Βαμβουκλής (κιθάρα-τραγούδι) και ο Στρατής ο Φωτεινός (ακορντεόν). Το συγκρότημα πλαισίωνε συχνά-πυκνά και μια τραγουδίστρια (ντιζέζ). Η συζήτηση που ακολουθεί έγινε στο Πέραμα τον Αύγουστο του 2002.  Η Γεραγώτικη κομπανία του '60. Από αριστερά Γιώργος Ανδρέου (ή Αηδόν), Γιάννης Σεβίλλης κιθάρα Ντιζέζ άγνωστη, Στρατής Φωτεινός Ακορντεόν, Στράτος Αράμπογλου μπουζούκι Φωτογραφία Ιωάν. Γκάγκαλης, Πλωμάριον Λέσβου. Ο πατέρας του Κονδύλη (Κωνσταντέλλια) λεγόταν Γρηγόριος και ήταν μουσικός, ήταν σαν δάσκαλος γιατί ήταν παλαιός μουσικός και διάβαζε μουσική, αυτός έμαθε τα παιδιά του μαζί και μένα. Στο κάμπο ήμασταν γειτόν’, ένα ήταν τα περιβόλια μας…είχαμε ένα μπουζούκ’ που ήταν φτιαγμένο από ένα μαντολίνο, παίζαν και πιάσα και ’γω και “τζουγκρανούσα” και σιγά-σιγά, προχωρούσα. Μετά ήρθε στο Σκόπελο ένας, Κώστας Μαλιάκας, “Κακουλή” τον ’λέγαν τότε, μουσικός, δεν ξέρω που ήταν, κι έμαθε το Παντελή (Σπάρταλη) και το Σεβίλ’ (Γιάννη) κιθάρα. Τον Παντελή τον είχε μάθει και σαντούρι μαζί και έναν Νίκου Μαντή κιθάρα, ο οποίος πέθανε, τ’ Μπατζάκα γαμπρός, λοιπόν και με φωνάξαν εμένα, κάναμε πρόβες και παίζαμε. Του Παντελή τον έβαλε στο ακορντεόν και ’γω προχωρούσα στο μπουζούκ’. Πότε έγιναν αυτά; Το ’51. Το ’53 εγώ ήμουν βέβαια παντρεμένους, βρήκα του Μπούρα (Γιώργο) στη Πέτρα, από εκεί τον έφερα στο σπίτ’ στη Γέρα τον μάθαινα μπουζούκ’ κι παίζαμε μαζί. Ο Μπούρας είναι όμως Καλλονιάτης… Βέβαια…Βρεθήκαμε στη Πέτρα σ’ ένα πανηγύρι και μου λέει μήπως μπορείς να μου δείξεις; Μετά ήρθε στην Γέρα παίζαμε ένα καιρό μαζί, συνάμα έμαθε και πήγε πίσω στη Καλλονή. Εγώ πήγα πάλι με το Κώστα του Μαλιάκα που έπαιζε λίγου βιολί και κλαρίνο. Ο Μαλιάκας ήταν Γεραγώτης; Νομίζω ότι ήταν από το Σκόπελο και είχε αδερφό στο Παλαιόκηπο. Τέλος πάντων φτιάξαμε μια ορχήστρα, είχαμε του “Αηδόν” (Ανδρέου) που έπαιζε βιολί, είχαμε και έναν άλλο από τη Μυτιλήν’ Παναγιώτη που έπαιζε βιολί και σαντούρι. Μετά ’γω με πήραν στη Μυτιλήν’ και από τη Μυτιλήνη με συστήσανε στην Αμερική, στείλαν από εκεί γράμμα, πήρα βίζα και έφυγα. Πριν να πάτε στην Αμερική πόσο καιρό παίξατε στη Γεραγώτικη Κομπανία; Είχα κάνει μεγάλο όνομα εδώ πέρα. Αυτή η κομπανία ξεκίνησε από το ’53 όταν είχα παντρευτεί μέχρι το ’63, μετά διέλυσε η ορχήστρα και έφυγα στη Μυτιλήνη για διαφορετικούς λόγους. Κατόπιν με σύστησαν και πήγα στο Καναδά στο Μόντρεαλ για ένα χρόνο και γύρισα πίσω, τελικά ξαναπήγα πίσω στην Αμερική ως μετανάστης.  Η Γεραγώτικη κομπανία του '60. Από αριστερά Στράτος Αράμπογλου μπουζούκι, Γιάννης Σεβίλλης "τζαζ", Ντιζέζ άγνωστη Παντελής Σπάρταλης Ακορντεόν, Στρατής Βαμβουκλής κιθάρα Φωτογραφία Θεοδώρου Α. Πουριάζο, 14 Ιουλ.1963-7 Ιουλ. 1963. Η γυναίκα σας είναι Γεραγώτισσα; Βέβαια…και οι δυο είμαστε από το Μεσαγρό. Όταν δούλευα στα διάφορα “κέντρα” στην Αμερική, άρχισαν κάποια στιγμή να μην πηγαίνουν καλά, τότε έτυχε και σμίξαμε με το Παναγιώτη το Σιμιτσή ήμασταν κιθάρα, μπουζούκ’ και ντραμς. Ενώ δουλεύαμε αρκετά καλά σε μια ταβέρνα, τα μαγαζιά ένα πίσ’ απ’ τ’ άλλο άρχισαν να κλείνουν, ήταν η κακή διαχείριση; άλλαζε η νοοτροπία του κόσμου; Μετά το 1984 φτιάξαμε μια σπέσιαλ ορχήστρα και παίζαμε σε γάμους, βαφτίσια, αρραβώνες, βγάζαμε τα ίδια όσο και στα κέντρα δουλεύοντας λιγότερες μέρες και ώρες πότε μια πότε δύο μέρες την εβδομάδα. Το σχήμα αυτό το διατηρήσαμε μέχρι το ’94 καθώς ο Παναγιώτης ήθελε να φύγει για την Ελλάδα, κάθισα, κανένα χρόνο και μετακόμισα από το Σικάγο στην Φλόριδα για να αποφύγουμε τα πολλά τα κρύα. Αφού οι δυο μου οι κόρες παντρεύτηκαν, επέστρεψα κι εγώ στη Γέρα. Εδώ όταν ήρθα με γνώριζαν ήδη σαν το «Στράτο» και έπαιξα τρία καλοκαίρια, μετά σταμάτησα γιατί δεν είχε απόδοση. Το ζήτημα της μουσικής, Παναγιώτη, σε όλο τον κόσμο έχει πέσει κατά 80%. Να φανταστείς στο Σικάγο που πήγα αρχικά, είχε 20 μαγαζιά και μέχρι το ’94 που έφυγε και ο Παναγιώτης είχε μείνει ένα και δούλευε μόνο δύο μέρες. Οι Έλληνες δεν τα επισκεπτόταν; Δεν ξέρω, τους εκμεταλλευόταν; δεν μπορώ να εξηγήσω αυτή τη κρίση. Ποιους ακούγατε όταν ξεκινήσατε το μπουζούκι; Πάρα πολλούς, Τσιτσάνη, Χιώτη, Ζαμπέτα, έπαιξα και με αρκετές φίρμες στο Σικάγο, όπως το Πάριο, το Κόκοτα, με το Τζίμη Μακούλη1 με το Σαλαμπάση γνωστός από το “Σ’ αγαπάω μ’ ακούς”, το Φλωρινιώτη, αυτός ξεκίνησε από το Σικάγο. Πως βρίσκατε αυτές τις παλιές πλάκες των 78 στροφών τότε; Τότε που είχαμε στη Γέρα την ορχήστρα είχαμε πάρει ένα μαγνητόφωνο και από το ραδιόφωνο γράφαμε αυτά που μας άρεσαν και τα μαθαίναμε σιγά-σιγά. Συνάμα κυκλοφορούσαν και σε έντυπα τα τραγούδια και η μουσική και κάποιος από εμάς που διάβαζε νότες μάθαινε και τις μελωδίες. Τρίχορδο ή τετράχορδο μπουζούκι παίζατε; Στην αρχή τρίχορδο και αργότερα τετράχορδο καθώς οι φωνές πρέπει να βγαίνουν στρογγυλές. Όλα τα πράγματα εξελίχθηκαν. Το ρεπερτόριο στη Γεραγώτικη κομπανία τι περιελάμβανε; Ήταν με γενικό αλλά όχι μόνοπλευρο. Τότε στη Μυτιλήνη υπήρχαν πολύ καλοί μουσικοί, διαβάζανε πολλοί μουσική, τώρα η νεολαία δεν ασχολείται και τόσο, υπήρχαν πολύ καλές ορχήστρες όπως αυτή του Χαράλαμπου του Γιάννου που έπαιζε το καλλίτερο βιολί και είχε καταγωγή από το Μανταμάδο. Επίσης πολύ καλοί μουσικοί ήταν ο Πολυχνιάτης ο Ιατρού ο Στράτος, ο Ηλίας ο Γραματζής, αυτός ζει ακόμη, ορχήστρα είχαν και οι Μυρογιάννηδες. Σε λαϊκές ορχήστρες καλό μπουζούκι ήταν ο Δουβαλέτας.  Κονδύλης Κωνσταντέλλιας "τζαζ", Γιάννης Σεβίλλης τραγούδι-κιθάρα, Παντελής Σπάρταλης ακορντεόν. Χαρακτηριστικό της φωτογραφίας η μπαταρία αυτοκινήτου μπροστά στο πάλκο που τροφοδοτούσε με τάση τον "λαμπάτο ενισχυτή". Φωτογραφία Ηλίας Εμμανουήλ, Παράκοιλα. Από τα πνευστά τι θυμόσαστε; Στο Παπάδο ήταν οι Θεοφάνηδες, ο Ζωγράφος, ο Τσώλος, ο Κωνσταντέλλιας (Γρηγόρης), ο Κονδύλλ’ς στου σαντούρ’ ο αδερφός του βιολί. Οι ορχήστρες ποιες ήταν δηλαδή; Ήταν οι Παπαδιανιοί με τους Θεοφάνηδες και οι Παλαιοκηπιανοί που συμπλήρωναν με μουσικούς από διάφορα χωριά. Ο Τσώλος που παντρεύτηκε του Ζωγράφου (Νίκου και Ερμόλαου) την αδερφή. Δισκογραφικά έχετε κάνει τίποτα; Εδώ στην Ελλάδα δεν έχω κάνει τίποτα, στην Αμερική με το Φλωρινιώτη και κάποιον άλλον που τραγουδούσε λαϊκά και δημοτικά. Το Χάρη Λεμονόπουλο2 μήπως τον γνωρίσατε στην Αμερική; Τον γνώρισα και μέναμε στο ίδιο μέρος. Είχε μια τρύπα στο λαιμό του καθώς είχε κάνει εγχείριση στο λάρυγγα, ήταν άρρωστος και δεν μπορούσε να μιλήσει, έπινε πολύ. Από το πιοτό πέθανε παρά από την αρρώστια του. Πρωί-πρωί άρχιζε το πιοτό. Στις Αγίας Μαγδαλινής τι πρόγραμμα παίζατε; Πωπω…τι γινόταν τότε….τσ’ κακομοίρας, οι ορχήστρες της Γέρας δεν φτάνανε τότες για να καλύψουν το πανηγύρι και φέρναν απ’ το Πλουμάρ’ κι απ’ την Αγιάσο. Ως επί το πλείστον παίζαμε στο τζαμί, στο μιναρέ το θυμάσαι; (Στο Σκόπελο στη μικρή πλατεία της κάτω αγοράς-τώρα πλέον δεν υπάρχουν ούτε απομεινάρια από τα κτίσματα αυτά). Βεβαίως ναι… Μιναρές ήταν, τζαμί δεν υπήρχε και παίζαμε στου Αριστείδη του Καλάργαλη. Ήταν καλλίτερα γιατί στη πάνω την πλατεία στο πλάτανο στο Λούπο παίζαν δυο-τρεις ορχήστρες και γινόταν οχλαγωγία ενώ κει πέρα κάτω ήμασταν σχεδόν μονάχοι και κάναμε πιο πολλά τυχερά. Παρότι τα χρήματα ήταν πολύ λίγα τα γλέντια ήταν πολλά. Παίζαμε Σαββατοκύριακα στο Πρόβασμα, ο κόσμος δεν μπορούσε να φύγει απ’ το χωριό, δεν είχε το μέσο… Το ίδιο μου ανέφερε και ο Σεβίλλης… Παρόλο που τα λεφτά ήταν λίγα εν συγκρίσει με τούτα τα χρόνια, δεν ξέρω γινόταν καβγάς από τον κόσμο ποιος θα πάρει σειρά να χορεψ’, κρατούσαμε σειρές… Τα πρόλαβα και ’γω… Μετά εκτός του ότι έχουν τη ρόδα και φεύγουν, οι γλεντζέδες που γλεντούσαν εκείνα τα χρόνια, γεράσαν και πεθάναν. Οι νέοι έχουν άλλη νοοτροπία. Το ’χουν ρίξει σε άλλα πράματα. Με άλλες μουσικές ασχοληθήκατε; Βασικά με το ελληνικό ρεπερτόριο…πολλές φορές έρχονταν αμερικάνοι και προσπαθούσαν να καταλάβουν αυτόν το ρυθμό του ζεϊμπέκικου και δεν μπορούσαν. Μια φορά θυμάμαι έπαιζα με το πολύ μεγάλο έλληνα μουσικό το Βασίλη το Σαλέα, σε ένα κέντρο στο Μόντρεαλ, έπαιζε ένα μοιρολόι και οι αμερικάνοι ρωτούσαν γιατί παίζει παραπονιάρικα, έχει κανένα πένθος….όχι τους λέω είναι το είδος. Είχε έρθει και ο Benny Goodman 3 και ρωτούσε για το παίξιμό του. Έχω παίξει και με άλλα γνωστά κλαρίνα όπως με το Σούκα …στη πρώτη ορχήστρα που είχαμε περιελάμβανε και κλαρίνο….τα περισσότερα λεφτά τα πέταγε ο κόσμος όταν έβγαινε το κλαρίνο. Κύριε Στράτο σε αυτό το σημείο θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για τη συζήτηση που είχαμε και εύχομαι να παίξετε και σε μας τους νεώτερους που δεν σας πρόλαβαν. Ευχαριστώ επίσης και εύχομαι να μου δοθεί κάποια ευκαιρία να με γνωρίσει η νεολαία. 1“Ένας τραγουδιστής με καθαρή μοντέρνα φωνή, αρκετές δισκογραφικές επιτυχίες και προοπτική μεγάλης καριέρας ήταν ο Τζίμης Μακούλης, ο οποίος τελικά έφυγε και πήγε στο εξωτερικό.” Ιστορία του Ελληνικού Τραγουδιού 1 (1824-1960) Κώστας Μυλωνάς 2 Πρόκειται μαζί με το Μ.Χιώτη για έναν από τους μεγαλύτερους δεξιοτέχνες του μπουζουκιού. 3 Πανομοιότυπο περιστατικό με το μουσικό της Jazz, Benny Goodman που έπαιζε κλαρίνο συνέβη και με το Τάσο Χαλκιά στο βιβλίο “Θύμησες και Σημειώσεις Τάσου Χαλκιά” του Αντρέα Χρονόπουλου σελ. 84. Y.Γ1. Το φωτογραφικό υλικό παραχωρήθηκε από την κα Αγγελική Σεβίλλη Προηγούμενες αναφορές για τη μουσική της Γέρας θα βρείτε στα τεύχη Υ.Γ2. Όπως μας πληροφόρησε ο κος Γιάννης Παναγής, είχε παίξει επί δίμηνο με τον Σ. Καζαντίδη αντί δύο ημερών όπως είχε γραφεί στην προηγούμενη συνέντευξη μαζί του. Π.Αγιακάτσικας |